HAREKETLİ 1960'LI YILLAR ve AP YÖNETİMİ
 


      27 Mayıs ihtilalini izleyen ilk genel seçimler ortaya ilginç bir tablo çıkarmıştı. DP'nin devamı oldukları iddiasıyla siyaset sahnesine çıkan iki parti; Adalet Partisi (AP) ve Yeni Türkiye Partisi (YTP) toplam olarak DP'nin 1957'de aldığı oylardan fazlasını elde etmiÅŸti. CHP'nin oyları ise %41'den %37'ye düşmüştü. Bu sonuç, halkın siyasal eÄŸilimlerinin deÄŸiÅŸmediÄŸinin, hatta ihtilale tepki gösterdiÄŸinin bir ifadesiydi.

      Türkiye'nin 1960 ve 1970'li yıllardaki siyasal yaÅŸamını büyük ölçüde etkileyecek olan AP, 11 Åžubat 1961'de kuruldu. Partinin ilk genel baÅŸkanlığına emekli Orgeneral Ragıp Gümüşpala getirildi.

      Ä°htilali izleyen seçimlerden sonra Ä°smet Ä°nönü'nün baÅŸkanlığında kurulan ilk hükümet, CHP-AP koalisyonuydu. Bu ortak hükümet sivil rejime dönüşü kolaylaÅŸtırmakla birlikte iç uyumsuzluÄŸu nedeniyle uzun ömürlü olamadı.

      Gümüşpala'nın 1964'te ölümüyle boÅŸalan AP Genel BaÅŸkanlığına Devlet Su Ä°ÅŸleri Eski Genel Müdürü Süleyman Demirel seçildi. AP, 1965 seçimlerinde oyların %53'ünü alarak tek başına iktidara geldi. Bu seçimlerin bir özelliÄŸi de Türkiye'de ilk kez sosyalist bir partinin, Türkiye İşçi Partisi'nin (TÄ°P) seçimlere katılması ve 15 milletvekilliÄŸi kazanmasıydı.

      AP'nin 1965-1971 yıllarındaki iktidar dönemi ekonomik, sosyal ve siyasal açıdan Türkiye'nin en parlak devirlerinden biri oldu. Bu dönemde ekonominin en belirgin özelliÄŸi yüksek kalkınma hızı ve düşük enflasyondu. SanayileÅŸme süreci hızlandı. Kırsal kesime dönük yatırımlara ve enerji projelerine öncelik verildi. Daha bağımsız bir dış politika izlendi. 1965-1971 yılları ayrıca Türkiye'nin en özgürlükçü dönemi özelliÄŸini de taşımaktaydı. Düşünceyi sınırlayan ve antidemokratik olarak nitelenen yasa maddelerinin en az uygulandığı ve en az sayıda kiÅŸinin bu nedenle hüküm giydiÄŸi dönemdi. Bu dönemde kitleler siyasal örgütlenme yolunda önemli adımlar attılar. Yine bu dönemde basın, tarihinin en özgür yıllarını yaÅŸadı, farklı görüşler açık biçimde yazıldı ve tartışıldı.

      Fransa'da 1968'de baÅŸlayan ve tüm dünyaya yayılan öğrenci eylemleri, 1960'lı yılların sonlarına doÄŸru Türkiye'nin de gündeminin birinci sırasına oturdu. BaÅŸlangıçta üniversitelerdeki öğretim biçimine ve sınav sistemine bir baÅŸkaldırı niteliÄŸi taşıyan bu eylemler, bir süre sonra siyasal ve ideolojik içerik de kazanacaktı.