KARDÄ°YOVASKÃœLER HASTALIKLAR

Endokardit’lerde retinada hemoraji ve eksüda, Roth spot ve papillit, Takayasu sendromunda retinal neovaskülarizasyon, Herediter telenjiektazi’de retinal hemoraji ve diskte yeni damar oluşumları ortaya çıkabilir. Ama daha sık görülen birçok kardiyovasküler hastalıkta retina da olaya karışmakta ve bulgu vermektedir. Bunların arasından ayırdedici bulgu veren iki antite; hipertansif retinopati ve retinal arter tıkanıklıkları anlatılacaktır.

Hipertansif retinopati: Sistemik arteryel basınç herhangi bir nedenle kronik olarak yükselmeye başladığında, dolaşımını regüle etmeye çalışan retinanın ilk cevabı fokal arteryel daralmalardır. Ardından gittikçe artan bir şekilde generalize arteryel solukluk ve daralma, venlerde dilatasyon, arter duvar değişiklikleri, arteriovenöz çaprazlaşma patolojileri, yumuşak eksüda ve retina hemorajileri ortaya çıkmaya başlar. Damar duvarlarının permeabilite değişiklikleri retina ödemi ve makulada radier sert eksüda birkimine (makula yıldızı) yol açar. Arteriovenöz çaprazlaşma anomalileri hipertansif retinopatinin ayırdedici bir bulgusudur. Retinal arter ve venlerin birbirini çaprazladığı yerlerde anatomik olarak ortak bir adventitia ile sarılı olması nedeniyle arter duvarındaki tüm patolojiler venleri de etkiler. Zaman içinde arter duvarı sistemik arteryel basıncın etkisiyle kalınlaşır, skleroz nedeniyle rengi matlaşır (bakır tel görünümü), durum ilerlediğinde skleroze arterin içindeki kan sütunu görünmez hale gelebilir (gümüş tel görünümü). Bu gelişim boyunca vene bası ile çaprazlaşma yerlerinde sirkülasyonu bozar, venin her iki ucu da iğ görünümünü alır, yönü değişir (Gunn ve Salus bulguları). Arterdeki patolojilere ikincil olarak gelişen bu dolaşım bozukluğu santral retinal ven tıkanıklığı veya ven dal tıkanıklıklarına yol açabilir. Retinanın santral veni tıkandığında, klasik olarak tüm retina fırça ile boyanmış gibi hemorajili bir görünüm alır. Aynı tıkanıklık santral retinal venin bir dalında olursa ven dal tıkanıklığı adını alır (alt resim). Terminal dönemde bu bulgulara ek olarak papilla ödemi de gelişir.

Retinal arter tıkanıklıkları: Bir kardiyak hastalığa veya okluziv vasküler hastalıklara bağlı emboli veya trombüs ile santral retinal arter veya dallarında tıkanıklık meydana gelebilir. Hastanın o gözünde görmesi aniden kaybolur. Tüm retinadaki iskemik infarkta bağlı olarak sinir lifleri tabakasındaki nöronal şişme, fundusa pembe-beyaz bir görüntü verir. Dolaşımını korikapillaristen sağlayan fovea ise kırmızı olarak kalır. Bu beyazımtrak retina üzerinde foveanın kırmızı reflesi Japon bayrağı (veya cherry-red spot) olarak adlandırılır ve santral retinal arter tıkanıklığının tipik bulgusudur. Duran dolaşım nedeniyle arterler içinde kesik kesik kan sütunları görülebilir. Embolinin büyüklüğüne göre sadece arter dallarından biri de tıkanmış olabilir. Bu durumda tutulan bölgeye göre hastanın görme alanı kayıpları olur. Muayenede tıkanan dalın sorumluluk alanında keskin kenarlı solukluk göze çarpar.

Santral retinal arter tıkanıklığı oftalmolojinin en acil konularından biridir. Fotoreseptör hücreleri iskemiye ancak 90 dakika dayanabildiğinden en kısa sürede tedaviye başlanmalıdır. Tedavide amaç emboliyi daha perifere atmaya çalışmaktır. Bu nedenle vazodilatatör ilaçlar, okuler masaj ve ön kamara parasentezi ile göz içi basıncını düşürmek gerekir.