Mevdûd Sonrası ve Devletin Yıkılışı
 
 

       Medûd'da sonra kısa sürelerle oÄŸlu II. Mes'ûd ve I. Mes'ûd'un oÄŸlu Ali tahta geçtiler. 1050 yılının başında Gazneliler tahtında Mahmûd'un oÄŸlu Abdurreşîd'i görüyoruz. Fakat 1053 yılında TuÄŸrul adındaki bir Türk kumandan Abdurreşîd dahil onbir ÅŸehzâdeyi öldürerek Gazneliler Devleti'nin başına geçti.

       Ancak onun hâkimiyeti de çok kısa sürmüş ve yine bir Türk kumandan tarafından öldürülmüştü. Daha sonra Gazneliler tahtına I. Mes'ûd'un oÄŸlu Ferruhzâd geçirildi. Sultan Ferruhzâd Selçuklular ile baÅŸarıyla mücâdele etmiÅŸ ve 1059 yılında ölmüştür. Tahta geçen kardeÅŸi Ä°brâhîm devrinin en önemli olayı, hiç şüphesiz uzun yıllar devam eden Selçuklu-Gazneli mücâdelesinin bir barış ile sona erdirilmesi idi (1059).

       Sultan Ä°brâhîm babasının ve dedesinin zamanındaki Gazneliler Devleti'nin parlaklığını yeniden saÄŸlamaya çalışmış ve bu barış sırasında Selçuklu sultanları ile eÅŸit ÅŸartlarla müzâkereye girmiÅŸti. Daha sonra iki hânedân arasında evlilik münâsebetleri ile bu barış daha da saÄŸlamlaÅŸtırıldı.

       Sultan Ä°brâhîm Hindistan'da bazı kaleler zabtetmiÅŸ ve Gûrluların çaÄŸrısı üzerine Gûr bölgesini hâkimiyeti altına almıştı. Sikkeleri üzerinde ilk defa sultan unvanı görülen Gazneli hükümdarı Ä°brâhîm idi. Onun saltanatı kırk yıl sürmüş ve 1099'da ölmüştür.
Sultan İbrâhîm'in yerine oğullarından III: Mes'ûd geçti. Bu hükümdâr devrinde daha çok Hindistân seferi göze çarpıyor. III. Mes'ûd'un 1115 yılında ölümünden sonra, oğlu Şirzâd bir yıl kadar Gazneliler tahtında hüküm sürdü. Daha sonra III.

       Mes'ûdun oÄŸulları arasında taht mücâdelesinin baÅŸladığını ve Gazneli Devleti'nin iç iÅŸlerine Selçuklular'ın karıştığını görüyoruz. Åžirzâd'dan sonra tahta Arslan-şâh geçti ise de, kardeÅŸi Behrâm-şâh Selçuklu ailesinden Horasan melîki olan Sencer'in yardımını saÄŸlayarak Gazneliler tahtına sâhip oldu (1117). Arslan-şâh önce Hindistan'a geçmiÅŸ, sonra Gazneliler tahtı için yeniden mücâdeleye giriÅŸmiÅŸse de bu uÄŸurda hayatını kaybetmiÅŸtir (1118).

      Sultan Behrâm-şâh Hindistan'da daha çok isyancılar ile uÄŸraÅŸtı. 1134 yılında önceden ödemeyi kararlaÅŸtırdığı yıllık 250.000 dinar vergiyi göndermemesi, Selçuklu sultanı Sencer'in Gazne üzerine yürümesine sebep olmuÅŸtu. Sultan Sencer Gazne'ye kadar ilerlemiÅŸ ve Hindistan'a kaçan Behram-şâh'ı affederek yine Gazneliler Develeti hükümdârı olarak bırakmıştı (1136). Behrâm-şâh devrinin olayları arasında Gaznelilerin Gûrlular ile olan münâbeteleri de dikkati çekmektedir.

      Gittikçe kuvvetlenen Gûrlular nihâyet bir intikam vesîlesi ile Gazne ÅŸehrini yaktılar (1151). Behrâm-şâh yeniden Gazne'ye hâkim oldu ise de (1152), onun zamanı artık Gazneliler Devleti'nin çöküş içine girdiÄŸi bir devre idi. Behrâm-şâh 1157 yılında öldü ve yerine oÄŸlu Hüsrev-şâh geçti.

      Sultan Sencer'in OÄŸuzlar tarafından esir edilmesinin yarattığı kargaÅŸa (1153-1157) ve Gazneliler'in bu Selçuklu sultanının yardımından mahrûm kalması Gûrluların iÅŸine yaramış ve bundan yararlanarak süratle hâkimiyetlerini geniÅŸletmiÅŸlerdi. Neticede Hüsrev-şâh Gazne'yi terk ederek Lahor ÅŸehrine yerleÅŸti. Gazneliler bundan sonra Hindistan'daki toprakları üzerinde hüküm sürebildiler. Hüsrev-şâh 1160'da Lahor'da öldü ve yerine oÄŸlu Hüsrev Melik geçti. Nihayet Gûrlular bir hile ile onu esir ederek Gazneliler Devleti'ne son verdiler (1186-7).