Müslümanlığın Türkler Üzerindeki Etkileri
 
 

       Türkler'in Müslümanlığı kabulü bu milletin kaderi üzerinde de son derece önemli bir yer iÅŸgal geder. Yeni bir din veya medeniyetin kabulü, cemiyette inanış, düşünüş ve yaÅŸayış gibi çeÅŸitli bakımlardan meydana getirdiÄŸi deÄŸiÅŸiklik ve geliÅŸmeler dolayısıyla bir milletin tarihinde en önemli bir hadise olma özelliÄŸini daima korumaktadır.

       Böyle bir deÄŸiÅŸiklikle milletlerin varlıklarını koruduÄŸu, yeni bir iman ve hızla ileri bir seviyeye eriÅŸtiÄŸi veya bunun tam aksine milli bünyelerinin sarsıldığının, hatta milli benliklerini kaybettiklerinin örneklerine tarihte sık sık rastlanmaktadır. Din deÄŸiÅŸtirmenin bir milletin hayatında meydana getirdiÄŸi deÄŸiÅŸikliklerin Türk tarihinde açık olarak görebiliriz.

       Türkler Müslüman olmadan önce gerek Türkistan'da ve gerekse yayıldıkları ülkelerde Budizm, Maniheizm, Musevilik, ve Hıristiyanlık gibi dinleri kabul etmiÅŸlerdir. Ancak bu dinleri kabul kısmen olmuÅŸ ve büyük Türk kitlesi kendi Gök-Tanrı dinlerine baÄŸlı kalmışlardır. Türklerin kısmen de olsa kabul ettikleri bu dinlerin ortaya koyduÄŸu nizam, onların töre ve yaÅŸayışlarına uymadığı için, kısa zamanda onların milli benliklerini kaybetmelerine sebep olmuÅŸtur.

       Gök Türk Hakanı Bilge KaÄŸan, vezir'i Tonyukuk'tan bir Budist mabedinin yapılmasını istediÄŸi zaman bu Bilge vezirin ona verdiÄŸi "Savaşı ve hayvan etini yemeÄŸi yasaklayan ve miskinlik telkin eden bu dinin kabulu Türkler için felaket olur" cevabı bu husustaki ileri görüşünü ve endiÅŸesini bütün açıklığıyla ortaya koymaktadır.

       Ä°slamiyetin kabulü Türklere yeni bir ruh ve kuvvet vermiÅŸ, Asya steplerinden Avrupa içlerine kadar uzanan sahalarda büyük ve uzun ömürlü devletlerin kurulmasında baÅŸlıca sebep olmuÅŸtur. Bunlardan daha önemlisi Ä°slam dininin ortaya koyduÄŸu nizam ile Türk töre ve yaÅŸayışı birbirine uyduÄŸu ve birbirini tamamladığı için Türkler milli varlıklarını devam ettirmiÅŸlerdir. Ä°slam dinini kabul eden Türk boylarından hiçbirisi, diÄŸer dinleri kabul eden Macarlar, Bulgarlar, Hazarlar ve Peçenekler gibi milli varlıklarını kaybetmemiÅŸlerdir.

        DiÄŸer bir ifade ile dünyanın çeÅŸitli ülkelerine dağılmış olan Türk Milleti varlığını Ä°slam dini sayesinde koruyabilmiÅŸtir. Ä°slamiyetin bu müsbet tesiri, devlet idaresinden sanata kadar toplum alanının her alanında kendisini göstermiÅŸ, ilham kaynağı olmuÅŸ ve ölümsüz eserlerin meydana gelmesini saÄŸlamıştır.