Türklerin, Müslüman olmaları Türk ve Ä°slâm tarihinde olduÄŸu kadar Dünya tarihi açısından da büyük bir olaydır. Türkler bu yeni dîni, Ä°slâm devletini siyâsî hakimiyetinde kalarak deÄŸil, uzun bir tanıma devresinden sonra kabûl etmiÅŸlerdir.

       Türkler ile Müslümanlar arasındaki ilk temaslar hiç şüphesiz 642'de yapılan Nihavend savaşından sonra Ä°ran'ın fethinin tamamlanması ile baÅŸlamıştır. Ancak bu tarihten önce de birbirinden çok uzak ülkelerde yaÅŸayan Türkler ile Araplar, Sâsânî Ä°mparatorluÄŸu'nun aracılığı ile birbirini az da olsa tanıma imkânını bulmuÅŸlardır. Câhilîye devri Arap ÅŸairlerinden bazılarının ÅŸiirlerinde Türklerin askerî yönleri ve kahramanlıkları üzerinde durulması dikkati çekilmektedir.

        DiÄŸer taraftan Hz. Muhammed'e atfedilen birçok Hadîs'de yine Türklerin askerî yönü üzerinde durulmaktadır. "Türkler size dokunmadıkça siz de onlara dokunmayınız". "Benim doÄŸuda Türk adını verdiÄŸim askerlerim vardır". Misâllerini daha da çoÄŸaltabileceÄŸimiz bu meâldeki Hadîslerin doÄŸruluk derecesi çok kuvvetlidir. Ayrıca Müslümanların Hendek savaşına hazırlanırken Hz. Muhammed'in Türk çadırında (Kubbet el-Türkiye) oturduÄŸu rivâyet edilmektedir. Müslüm ise Peygamber'in Türk çadırında ibadete çekildiÄŸini belirtmektedir. MeÅŸhur Arap müellifi el-Câhiz, Fezâ'il el-Etrâk adlı eserinde Türklerin askerî kabiliyetlerini ısrarla belirtmektedir. Bütün bunlara göre Arapların Türkleri tanımaları baÅŸlangıçta askerî sahalarda olmuÅŸ ve bu Arap edebiyatında kendini göstermiÅŸtir.

        Halife Ömer zamanında (634-644) yapılan fetihler neticesinde Müslümanlar, Horasan ve bilhassa Mâverâünnehr ile Kafkaslar'da Türkler ile karşı karşıya gelmiÅŸlerdir. Halife Mu'âviye'nin Horasan vâlisi Ubeydullah b. Ziyâd 674 tarihinde Ä°ran ile Turan arasında hudut olan Ceyhun Nehrini geçerek muhtelif Türk beyliklerinin hüküm sürdüğü Mâverâünnehr'in önemli ÅŸehirlerinden Buhârâ'yı kuÅŸattı. Åžehrin Türk asıllı melikesi Kabac Hâtun ile anlaÅŸma yaptıktan sonra oradan aldığı iki bin Türk askeri ile geri döndü.

        Göktürk Devletinin zayıflaması üzerine ortaya çıkan bağımsız Türk beyliklerini hakim olduÄŸu Mâverâünnehr'in fethi Kuteybe b. Müslim'in Horasan vâliliÄŸi sırasında (705-715) kısmen gerçekleÅŸmiÅŸti. Fakat Kuteybe'den sonra Mâverâünnehr'de Emevîlerin nüfuzu zayıflamaÄŸa baÅŸladı. Bir taraftan Arap kabileleri arasındaki rekâbetin yeniden baÅŸlaması ve vâlilerin kötü idâresi, diÄŸer taraftan Mâverâünnehr'deki Türk beyliklerinin müşterek düşmana karşı birleÅŸmeleri ve aynı zamanda bu sıralarda güçlü bir devlet olan TürgiÅŸ KaÄŸanlığı tarafından desteklenmeleri bu cephedeki baÅŸarısızlıklara zemin hazırlamıştır.

        Kafkaslar'da Halife Ömer zamanında baÅŸlayan ve fâsılalarla devam eden kanlı mücadelelerde her iki taraf toprak kazanma bakımından baÅŸarılı olamamıştır. Bu cephede Müslümanların kazandığı en önemli zafer 737 yılında Azerbaycan ve Ermeniye vâlisi Mervan b. Muhammed'in Hazar baÅŸkenti Ä°til'i kuÅŸatması ve Hazar hakanının müslümanlığı kabûl etmek zorunda kalması ile neticelenen seferdir.