BULUĞ ÖNCESİNDE VE BULUĞDA BÜYÜME-GELİŞME

Kızlar için 10,erkekler için 12 yaşları buluğ veya buluğ öncesi bedensel farklılaşmaların başladığı yıllardır. Bu yaşlarda kız ve erkek çocuklarda iştah artışı görülür. Adeta vücut hızlı geçecek bir büyüme dönemine hazırlık yapmaktadır. İştah artışı buluğ öncesinde biraz kilo almaya sebep olabilir. Her iki cins de bu dönemde kendi cinslerine uygun tavırları benimsemeye başlarlar. Çocukluk döneminde kızlar erkeklerden ortalama 4-5 cm daha kısa ve 450-500 gr. kadar daha hafiftirler. 4 yaşına kadar boy büyümesi yılda 5-7 cm. arasındadır. Son çocukluk döneminde (7-11/13 yaşlar) büyüme daha yavaş bir seyir izler.Kas, iskelet yapısı ve yağ dokusundaki gelişmeler buluğda belirginleşir.
Ergenliğin başlarına gelindiğinde,ergenin boyu yetişkinken alacağı boyun %80’ine ulaşmıştır.Buluğda hızlı bir büyüme görülür.Buluğla başlayan ergenlik döneminden ilk iki ile dört yıl sonra ergen,yetişkinken ulaşacağı boyun %90’una erişir(Neyzi ve Günöz,1989:105).Buluğda 12-13 yaşlarından sonra kızlarla erkeklerin boyca ve ağırlıkça farklılıkları erkeklerin lehine değişmeye başlar.
Ergenlikte büyümenin en hızlı olduğu duruma Büyüme Hızı Doruğu (BHD) adı verilmektedir.Büyüme hızının doruğa ulaşması kız çocuklarda ilk adet kanamasından (menarştan) öncedir.her çocuk büyüme hızı doruğuna farklı yaşlarda erişebilir.Kız çocuklarda en büyük boy farkının ülkemizde kızlarda 10-11 yaşları arasında olduğu ,ortalama boy farkının da 9,4 cm olduğu bildirilmektedir(Neyzi ve Alp,1977:190).İstanbul’daki kız çocuklarının menarştan önce yılda büyüme hızı ortalaması (BHD) 8.5 cm olarak bulunmuştur(Onat,1975).
Kızlarda ilk adet kanamasından sonra ortalama 6 santimetre adar boy büyümesi olur.Boy büyümesi kızlarda 16-18 yaşlarında,erkeklerde ise 18-20 yaşlarında durmaktadır.Erkek ergenler büyüme hızı doruğuna(BHD) kızlarda 18 ay sonra ulaşırlar.Bu 13-15 yaşlarında olur.Büyüme hızı takribi olarak 10,5 cm/yıldır (Neyzi ve alp,1977:189).Ergenlik yıllarında kızlar ortalama 16 kg.,erkeklerden 10-15 cm. Kadar hafiftirler.Kız ve erkeklerin kendi aralarında da büyüme ve gelişme hızları açısından farklılıklar olabilir.
Ergenlikte organlardaki büyümeyi ikiye ayırarak inceleyebiliriz:
1.Baştaki büyüme
2.Diğer organlardaki büyüme

Baştaki büyüme
Baş, süt çocukluğunda vücudun yaklaşık dörtte birini oluşturur.
Yetişkin bir insanın başının vücuduna oranı yaklaşık sekizde birdir.Baştaki büyüme ergenlikte tamamlanır.Baştaki alın,çene,yanaklar,burun ve göz gibi organların hepsi aynı zamanda ve aynı hızda büyümez.Önce burun,üst dişler ve alt çene belirgin bir hal alır.Alın genişler, gözlerin arası açılır.Elmacıkkemikleri ortaya çıkar.Deri,çocukluktaki yumuşaklığını kaybeder.Saçlar yüzdeki görüntüyü tamamlayan en önemli unsurdur.Kendi yüzü ve saçları ergenin ilgi odağını oluşturur.Buluğ sırasında baştaki bu farklılaşma yüzde simetrik olmayan bir görünüm ortaya çıkar.Yüzün çocukluğa has yumuşak ifadesi yerini ergene has bir çehreye bırakmıştır.Yüzün asimetrik görünüşünün düzelmesi baştaki organların büyümelerini tamamlamaları ile sona erer.

Diğer Organlardaki Büyüme
Ergenliğin başlangıcında, önce el ve ayaklar yetişkinken alacakları boya ulaşırlar.Kollar ve daha sonra bacaklar uzar.Kolların vücuda göre önce uzaması,kolla diğer organların boyları arasında orantısızlık yaratır.Kas ve kemikler de aynı hızda ve aynı zamanda gelişmediğinden bedenin kontrol edilmesi başlangıçta güç olabilir.Uzun boylu olma, ergeni kambur durmaya zorlayabilir.Büyümedeki çabukluk gencin duruşuna, hareketlerine ve bedenine istediği gibi kontrol etmesine engel olabilir.Yüzde ve vücudun çeşitli organlarındaki bu orantısız büyüme ve gelişmeler, buluğda görülen tamamen doğal bir gelişmedir. Büyüme tamamlandığında, vücudun görünüşü ve organların vücutla orantıları normale döner.