Jean Piaget’ in Çıkardığı Sonuçlar :

1- Yukarıdaki evreler değişik kültür ortamlarında, değişik yaşlarda görülür.
2- Bir evreden diğer evreye geçiş, sıçramalarla değil; yavaş yavaş ve basamak basamak olur. Geçiş dönemlerinde, çocukta, her iki evrenin özellikleri görülebilir.
3- Her evrede, her çocuk , belli zihinsel olgular ( madde, ağırlık, hacim ) bakımlarından, aynı başarıyı gösteremeyebilir.
4- Çocuk, ayrı zihinsel yapılar bakımından da, her zaman aynı başarıyı gösteremeyebilir. Örneğin sınıflandırmada 2. evredeyken, sıralamada 1. evrede olabilir. Sınıflandırmada 1. evredeyken sıralamada 3. evreye ulaşabilir.
5- Eğitim ve öğretimde gözlem ve deney önemli olmakla birlikte bunları, mutlaka çocuğun bizzat kendisi yapmalıdır.Okulun ödevi, bu bireyin uygun gelişimini sağlamak için gerekli koşulları hazırlamaktır.
6- Öğretmenin ödevi, çocuğun ilk harekete başlamasında ona rehberlik etmektir.( Piaget, 1963, s.32 )
Doç. Dr. Ziya Selçuk’un Gelişim ve Öğrenme kitabında bu dönemden şöyle bahsedilmektedir:
Somut İşlemler Dönemi(7-11 yaş)
Özelden özele akıl yürütme iki özel dönemi içerir,birincisi somut işlemler dönemi;
Bu dönemin başlıca özellikleri şunlardır:
1. Nesnelerin yüzeysel özelliklerine bakmak yerine,mantıksal çıkarsamalar yapmak söz konusudur.
2. Sayısal ilişkiler hızla gelişir.
3. Odaklaşma,tersine dönebilirlik ve ilgili sınırlılıklar giderilir.
4. Sıralama ve sınıflama yeteneği gelişir. Sınıf içermesi yapabilir.
5. Ben merkezliliğin yerini sosyal davranış almaya başlar.
Bu dönemde sembolik zihinsel faaliyetlerden gerçek zihinsel işlemlere geçilir. Mantığa dayalı şemalar oluşturulur. Sadece algılara dayalı olarak değil,akıl yürütmeye dayalı olarakta sonuçlar çıkarılır. Somut işlemler dönemindeki bir çocuk,somut olmayan nesne ve durumlar üzerinde akıl yürütemez. Mantıksal işlemleri somut problemlere uygular; ilköğretime giden çocukların aritmetik işlemleri yaparken parmaklarını ya da başka nesneleri kullanmaları bunun sonucudur.
Bu dönemde,mantıksal düşünce başladığı için A B’ den büyüktür,B’ de C’ den büyüktür,o halde A C’ den büyüktür türünden işlemler rahatlıkla yapabilir. Fakat ,yukarıda da denildiği gibi bu ve benzeri problemlerin somut nesnelerle yapılması gerekir. Aşağıda buna ilişkin bir deney örneği verilmiştir:
Farklı uzunluklarda üç çubuk alınır. İlk önce numaralı çubuklar çocuğa gösterilir. Bu iki çubuktan hangisinin daha uzun olduğu sorulur. Çocuk ikincisi der. İki numaralı çubuk daha fazla gösterilmeden 1 ve 3 numaralı çubuklar yan yana konur ve incelenmesi istenir. Daha sonra 2 ve 3 numaralı çubuklar arasında nasıl bir ilişki olabileceği sorulur.


1 2 1 3
İşlem öncesi dönemdeki bir çocuk bu problemi yapamaz. Somut işlemler dönemindeki bir çocuk ise, üç çubuk arasındaki büyüklük küçüklük ilişkisini açıklayabilir.
İşlem öncesi dönemle somut işlemler dönemi arasındaki temel fark, nesneleri ters veya düz olarak sıralama yeteneğidir. (Fakouri, 1991.) Somut işlemler dönemindeki çocuklar nesneleri uzunluklarına, ağırlıklarına ve tonlarına göre sıralayabilirler. 7-8 yaşlarında sıralama yeteneği tam olarak kazanılır. Bu dönemde kazanılan bir başka mantıksal işlem, sınıflandırmadır. Çocuklar 7 yaşına geldiğinde nesneleri tek boyutta gruplandırabilir; örneğin bütün kırmızı nesneleri bir grupta toplayabilirler. Ancak, sınıf içermesi kavramından yoksundurlar. Somut işlemler döneminde iki ya da daha fazla sınıf ve alt sınıfı gruplandırabilirler.
Bu dönemdeki çocuklara konular anlatılırken somutlaştırarak anlatılmalıdır. Örneğin, bir öğretmen nüfus yoğunluğu kavramını anlatırken soyut tanımlarla konuyu anlatmaya çalışırsa, öğrenciler bu tanımları sadece ezberleyebilirler. Ama bu kavramı somutlaştırarak anlatırsa çocuklarda gerçek anlamda kavram öğrenme gerçekleşir. Öğretmen, nüfus yoğunluğunu anlatmak için sınıfın bir köşesine 3 metrekare büyüklüğünde bir daire çizer, sonra sınıftaki öğrencilerden 10 tanesini bu dairenin içinde ayakta durdurur. Öğrencilerden ceplerinden bir şeyler çıkarmasını, ellerini sallamalarını, top oynuyormuş gibi yapmalarını ister. Sonra öğrencilere rahatça hareket edip edemediklerini sorar. “hayır” cevabını aldığında “işte nüfus yoğunluğu budur” cevabını verir.


KAYNAKÇA

1- Yavuzer, H. Çocuk Psikolojisi. Remzi Kitabevi. İstanbul : 2001
2- Binbaşıoğlu, C. Eğitim Psikolojisi. Binbaşıoğlu Yayınları. Ankara : 1995
3- Z.K.Ü Ereğli Eğit. Fak. Sosyal Bilgiler Öğrt. 2. Sınıf. Gelişme ve Öğrenme Dersi
4-Selçuk Ziya, Gelİşim ve Öğrenme. Nobel yayın dağıtım. Ankara 2000