Amil (m o b il e): Toplum olgularında fizik veya biyolojide olduğu gibi yalnızca sebeplik ilişiğini aramak yetmez. Çünkü bunlar şuurlu nisanlar arasındaki karşılıklı etkilere ait oldukları için, burada insanların eğilim, arzu, irade gibi fiillerinin rolünü hesaba katmak gerekir ki bunlar toplum olguları üzerindeki "amil" lerdir. Bunlar arasında dışşuura ve uzviyete ait olanlardan en üstün iradî olanlara kadar türlü dereceler ayırmalıdır.