Felaket Seneleri   
 

       1683-1699 büyük savaşına Felaket Seneleri denir. Bu yıllarda Türkiye, tek başına kudretli bir koalisyonla savaÅŸmıştır. Almanya Ä°mparatorluÄŸu, Rusya imparatorluÄŸu, Polonya krallığı ve Venedik Cumhuriyeti, bu koalisyonun büyük devletleridir. Bunlara, Türkiye'nin hemen daimî denecek ÅŸekilde harp halinde bulunduÄŸu Ä°spanya krallığı ile bir sürü orta ve küçük boyda devlet de eklenebilir.
       En büyük cephe Alman-Türk harbinini cereyan ettiÄŸi Macaristan idi. 1684 kuÅŸatmasını savuÅŸturan Budin, 18 Haziran 1686'da Müttefiklerce yeniden kuÅŸatıldı ve çok ÅŸiddetli bir savunmadan sonra 2 Eylülde düştü. Åžehirdeki (BudapeÅŸte) bütün Türkler kılıçtan geçirildi. Bir kısmı Tuna yoluyla kaçabildi. Budin Beylerbeyisi Vezir Abdurrahman Abdi PaÅŸa, ÅŸehitler arasında idi. Åžehirdeki 81 cami ve bu adede uygun binlerce Türk bayındırlık eseri temellerine kadar tahrip edildi.

       161 yıl önce Kanûnî'nin Macaristan'ı kazandığı Mohaç sahrasında geçen meydan muharebesinde (12 AÄŸustos 1687) Türk ordusu bozuldu. Macaristan'ın büyük kısmı Almanlarca iÅŸgal edildi. DiÄŸer cephelerde de durum iyi deÄŸildi. Venedikliler, Atina'yı (25 Eylül 1687) ve Mora'yı aldılar. Yalnız Polonya ordusu Kamaniçe'de bozuldu (3 Eylül 1687). IV. Mehmed tahttan indirildi. 46 yaşında idi ve 39 yıldan fazla bir zamandan beri tahtta bulunuyordu. Yerine sırasıyla kardeÅŸleri III. Süleyman (1687-1691) ve II. Ahmed (1691-1696) geçti.

      Almanya cephesinden kötü haberler gelmekte ve Ä°stanbul'u alt üst etmekte devam etti. EÄŸri (14 Aralık 1687), Ä°stolni-Belgrad (6 Eylül 1688) düştü. 1688'de bugünkü Macaristan'ın hemen hemen tamamı kaybedilmiÅŸ bulunuyordu. Bozgun devam etti. Belgrad (8 Eylül 1688), Banyaluka (4 Eylül), Zvornik (4 Ekim) birbiri ardı sıra Almanların eline geçti. III. Süleyman sefer-i hümayuna çıkmaya karar verdi. Edirne'den Sofya'ya geldi (6 Haziran-25 Haziran 1689). Fakat ileri gitmedi. Batucina ve NiÅŸ'te Türk orduları Almanlarca bozuldu (30 AÄŸustos ve 24 Eylül 1689). Çare olarak Köprülüzade Fazıl Ahmed PaÅŸa, sadarete getirildi (25 Ekim 1689). Köprülü Mehmed PaÅŸa'nın ortanca oÄŸlu ve Köprülüzade Fazıl Ahmed PaÅŸa'nın kardeÅŸi idi. Sert tedbirler aldı, sefere çıktı (13 Temmuz 1690) ve Belgrad'ı geri aldı. Bu sırada Almanlar Erdel'i de iÅŸgal ettiler (4 Aralık 1691). Köprülüzade Almanlar üzerine ikinci seferine hareket etti (14 Haziran 1691). Fakat Salankamen'de ÅŸehit olması üzerine Ordu-yı Hümayun bozuldu (19 AÄŸustos).

      Venedikliler Girit'e asker çıkarmak istediler. Fakat defedildiler (28 AÄŸustos 1692). Ama Sakız adasını iÅŸgal edebildiler (21 Eylül 1694). Bu günlerde IV. Mehmed'in büyük oÄŸlu II. Mustafa amcasının ölümü üzerine tahta çıktı (6 Åžubat 1695). Vesir Mezomorta Hüseyin PaÅŸa Venedik donanmasını Sakız BoÄŸazı ve Koyun Adaları açık deniz muharebelerinde ard arda iki defa bozdu (9 ve 18 Åžubat 1695) ve Sakız'ı geri aldı (22 Åžubat). Yera'da Venedik donanmasını bir defa daha bozdu (19 Eylül).