Bozgunlar Ve Nizamı Cedit 
 

       Rusya ile 1768-1774 savaşı, Osmanlı Devleti'nin hayatında bir dönüm noktasıdır. Zira ilk defa olarak bir devlete yenilecektir. Birinci sebep, ordunun tamamen bozulması, yeniçeri ocaklarının kaldırım kabadayıları haline gelmeleri, bu disiplinsiz sürünün savaÅŸta hiçbir iÅŸe yaramamasıdır. Mora'ya çıkan düşmanı bertaraf eden Türkler( 1770 baharı), Kartal Muharebesi'nde (1 AÄŸustos 1770) bozuldukları gibi, ÇeÅŸme'de Türk Donanması'da ağır zayiata uÄŸradı (6/7 Temmuz 1771). III. Mustafa kahrolarak öldü. 1770 yılı ortalarından itibaren artık Türkiye, dünyanın birinci devleti deÄŸildi. Ä°ngiltere, Fransa ve Rusya'nın Türkiye'den güçlü oldukları ortaya çıkmıştı. Kaynarca AnlaÅŸması (21 Temmuz 1774) harbe son verdi. Kırım'a güyâ istiklal verildi. Bazı baÄŸlarla Türkiye'ye baÄŸlı olmakta devam ediyor, gerçekte Rus nüfuzuna düşüyordu. Karadeniz artık Türk gölü deÄŸil, Rusya ile ortaklaÅŸa kullanılacak bir denizdi. Kırım dışında Osmanlı Devleti mühim bir toprak kaybına uÄŸramıyordu. Fakat prestij kaybı çok büyüktü.
      Ä°ran'la 4 yıllık neticesiz bir savaÅŸ yapıldı (1775-1779). 9 Temmuz 1783'te Rusya'nın Kırım'ı ilhak etmesi, çok büyük kriz ve Türkler'de Ruslara karşı sönmez bir milli kin uyandırdı. Zira Kırım, 1500 yıllık Türk yurdu idi. Yüz binlerce Kırımlı Türk, Ruslarca kılıçtan geçirilmiÅŸ, topraklarından sürülmüş, açlık ve sefaletle ölüme terk edilmiÅŸ, canlarını kurtarabilenler Osmanlı topraklarına sığınmışlardı.

     Türkiye'nin Polonya'nın ezilmemesi ve DoÄŸu Avrupa'da dengenin bozulmaması için göze aldığı 1768-1774 savaşının sonucu Türk-Rus çekiÅŸmesi olmayacağı aÅŸikardı. Yeni bir Rus savaşı baÅŸladı (13 AÄŸustos 1787). Almanya (Avusturya), Rusya'nın yanında Türkiye'ye karşı bu savaÅŸa girince (9 Åžubat 1788) denge, Osmanlıların aleyhine iyice bozuldu. Fakat Sadrazam Koca Yusuf PaÅŸa, ÅžebeÅŸ'te Alman ordusunu ezdi; Ä°mparator II. Joseph, zorlukla canını kurtardı. Türkler, derinlemesine Alman topraklarını tahrip ettiler (21 Eylül 1788). Almanları durduran Türkler, Ruslara döndüler. Fakat Ruslar karşısında devamlı yenildiler. Odesa yakınlarında Özü Kalesi düştü (17 Aralık 1788); 80,000 kiÅŸilik ordusuyla kaleye geren Prens Potemkin, 25000 Türk asker, sivil, kadın ve çocuÄŸunu boÄŸazladı. Bu tafsilatı anlatan sadaret arîzasını okuyan I. Abdülhamit'e teessüründen elinde kağıt olduÄŸu halde inme indi ve birkaç gün sonra öldü.

     III. Mustafa'nın oÄŸlu, I. Abdülhamit'in yeÄŸeni genç III. Selim (1789-1807) tahta geçti. ZiÅŸtovi Sulhu (4 AÄŸustos 1791) ile Almanya, YaÅŸ Sulhu ile (9 Ocak 1792) Rusya savaşına son verildi. Bütün gayretlerine raÄŸmen bu iki düşman üzerinde baÅŸarı elde edemeyen, Fransız Ä°htilali kargaÅŸalığı içinde fazla toprak da kaybetmeyen III. Selim, bu düzensiz ordu ile hiçbir ÅŸey yapılamayacağının anlayarak savaÅŸtan çıkıyordu, Hotin'i muhafaza ediyor, Odesa ve çevresini Rusya'ya terk ediyordu. Bu andan itibaren bütün gayesi, devlet müesseselerini, baÅŸta imparatorluÄŸun teminatı olan ordu ve donanma bulunmak üzere yeniden düzenleme noktasında topladı. III. Selim'in bu reformlarının topuna birden "Nizam-ı Cedit = Yeni Düzen" denmektedir. 24 Åžubat 1793'te resmen baÅŸlamıştır. 1807'ye kadar 14 yıl devam eder.