Ata, Ede:    Türklerde bilge   (sage)   anlamına gelir.    Çinlilerin T'seu, Yunanlıların sophos dediklerine karşılıktır. Töreyi, halk bilgeliğini
nesilden nesile taşıyan ve geleneğin bekçliğini yapan Atalara Türk tarihinde  rastlanmaktadır:   Erkil  Ata,  Alınca Ata,   Dede  Korkut,
Ede Bali gibi.

Aşın mekanikleşme (a utomation): îşin aşırı derecede mekanik-leştirildiği ve makinelerin kontrolünün bile yine makinelere yaptırıldığı bir sisteme, yeni icat edilmiş bir kelime ile Automation (aşırı mekanikleşme)  denir.

Aşın sol (e x treme gauch e): Yine parîementolu bir- yönetimde' böyle bir rejimi .meşru görmeyen ve devirmek isteyen bir ihtilâlci sosyalist (komünist) partisi aşırı sol'dur. Ancak burada da siyasî rejime göre aşırı sol değişir: Demokratik düzene henüz uymamış, sınıf organlaşması ve dengesi kurulmamış bir toplumdaki aşın sol ile, bu şartlara sahip bir toplumdaki aşırı sol kavramları farklıdır.

Aşırı sağ:(ext r em e d r o i t e): Siyasî partilerde en aşırı şekli totaliterlik ve faşizm olan partilerin aldığı addır. Fakat içinde bulunulan devre milletin siyasî durumuna göre aşırı sağ anlamı da değişir. Cumhurî bir  yönetimde  kralcılık,  lâik   bir yönetimde  dinci  devlet (teokrasi), meşrutî -liberal bîr yönetimde faşizm asın sağ şekilleridir. Fransa'da Faisceau partisi ve royaliste'ler aşırı sağ sayılırlar.

Âşık ozanı: Ortaçağ Anadolu toplumunda mistik halk şairi. Âşık ozan-larmm "koşma" lan Türk Folklor'unda büyük yer tutar.

kur yapma (courtiser): İki cinsteki bekârlar arasında başlayan bir yaklaşma ve birleşme tarzıdır. Bunu kabul eden Batı toplumlarında "kur yapmak" devamlı birleşmenin deneme safhası sayılmaktadır, ki o ya bozulur, ya da nişanlanma ve evlenme ile sona erer. "Kur yapma" daha çok erkeğe aittir.

Aşağı tabaka (bas fon d, tiers-etat): Osmanlı devrinde buna "avam" deniyordu. Aşağı tabaka sözü pek çeşitli anlamlara gelir: 1) Kastlı bir toplumda aşağı tabaka "paria" lardır. 2) İlkçağın ileri devrinde aşağı tabaka şehre dışardan gelmiş ve sitelilik hakkı kazanmamış meteque ve ınercator denen satıcılardır. 3) Ortaçağda (Batıda) Burg'lara bağlı olarak yeni kurulmaya başlayan küçük şehirler halkıdır ki, "vilain" denir. Sonradan bu kelime "adî" ve bayağı anlamında kullanılmıştır. Köleler ve toprak köleleri (serf) her türlü haktan yoksul olduğu için "aşağı tabaka" sayılmazlar. 4) Yeniçağda üstün soylular ve rahiplere göre yeni kurulmaya başlayan "tiers -etats" idi ki, sonradan burjuvaları meydana getirdi. 5) Kabileler ve köylerde aşağı tabaka yoktur. Bu kavram şehirlerin kurulmasına bağlıdır. 6) Aşağı tabaka asillik bakımından eski soyu olmayan "haliz", servet ve mülk bakımından parasız ve topraksızlar, eğitim bakımından okumamışlar anlamına gelir. Bu anlamlar bazı şartlarda birleşirler.

Asmak (execution): En ağır suçlara karşı uygulanan ceza. Bazı ceza kanunları asmayı (îdam) kaldırmışlardır. Fakat kamu vicdanini' dehşete düşüren korkunç suçlarda asmak bir zarurettir. Asma'nm kötüye kullanıldığı devirler olmuş, hiç bir kanuna dayanmayan keyfî emirlerle pek çok kimsenin asıldığı olmuştur. Devrimler ve ihtilâl zamanlarında terrör sürdükçe asmalar da artar. Fakat bir kanun devletinde o pek nadir kullanılır. Aşağılık kompleksi (ebmp 1 exe d'inferiorite): Buna "aşağı olma kompleksi" demek daha yerindedir. Bu terim Freud'un metodunu Nietzsche'nin Kudret İradesi felsefesine göre kullanan A. Adler tarafından icat edilmiştir. Ruh hastalıklarının büyük bir kısmını açıklamak için kullanılmakta ise de, doğuştan yetmezliklerle birlikte sosyal mahrumtuk ve toplum baskıları   yüzünden de buna benzer
komplekslerin doğduğu göz önüne alınınca onu aynı zamanda bir sosyoloji terimi saymak gerekir.

Asker rejimi (miîitarisme): Asker zümresine, orduya dayanan yönetim şekli ki, bu bazen ordunun kurduğu bir dikta rejimi halini alır. Bazen de sivil yönetimin ordu gücünden üstün faydalanması derecesinde kalır.

Askerî ihtilâl (Revolte militaire): Buna daha çok hükümet darbesi (c o u p d ' E t a t) demek doğru olur. Parlemento rejiminin iyi kurulamadığı, sosyal sınıflar arasında denge olmayan az gelişmiş toplumlarda bu dengenin yerine hiç bir sınıf diktatörlüğü kurulama-ymca bir çeşit asker - memur totaliter yönetimi olarak bu şekil meydana gelir. Gelişmiş toplumların sınıf şartlarından yoksun olan bu' toplumlar kabile başkanlarının mutlak hükmüne benzer bir yönetim kurarlar.

Asî (revolte) veya "isyancı": Herhangi bir düzene karşı direnen ve baş kaldıran kimsenin veya kimselerin hareketi. İsyan, etnik bir zümreden veya bölgeden bütünsel siyasî iktidara karşı olabilir. Tek bir adam veya çeteden devlet kuvvetine karşı olabilir. Bu halde asîler dağa çıkarak kendilerini merkezî kuvvete karşı korumaya çalışırlar. "İsyancı" 1ar çoğalarak bir bağımsızlık hareketi ve bir millî uyanış halini alabileceği gibi bir bölge ayaklanması halinde de kalabilir.

Asfalt (as p halt e): Yerleşme zümreleri içinde veya arasında ulaştırma araçlarından biri ve en yenisi. Başlangıçta bu, toprak yol, dağ yolu, keçi yolu idi. Sonra İmparatorluklarda kervanların ve orduların hareketini sağlayan taş yollar yapıldı. Bunlar şehirlerin içinde mahalleleri bağlıyordu. Arnavut kaldırımı, parke, tahta parke tarzlarından sonra zamanımızda asfalt en yaygın şekil olmuştur. Çünkü modern teknik ile en çabuk yapılanıdır, ileri toplumların ulaştırma araçlarının (otomobil, kamyon, askerî araçlar) hareketine en elverişli olduğu için öteki yollara tercih edilmektedir.

Asayiş (securite): Osm. aynı. Devlet gücünün toplum düzen ve dirliğini koruması hali. Bu güc zayıfladığı zaman toplum içindeki hareketli zümreler (iç göçleri, iş göçleri, köyden şehire akınlar), işsizler, memnun olmayanlar, gizli veya meşru olmayan kazançlar "asayiş" i bozar; halkta umumî bir emniyetsizlik ve huzursuzluk duygusu uyanır. Bu gibi haller ya zümreler ve smıflar-arası gerginliği azaltan coalition hükümetleri ile, yahut sınıflardan birinin üstün gücü ile aşılır. Osmanlı tarihinde softa isyanları, Celâli isyanları, Yeniçeri isyanları zaman zaman uyanan ve bastırılan asayiş bozulması halleridir.

Asâ (bâton du derviche): Abâ ile birlikte sufî veya dervişin iki esaslı sembolik unsurudur. Dervişler, başlıca gezgin olanlar (Horasan erenleri, kalenderler gibi) uzun yollara asâ ile katlanırlar. Hint fakirlerinde bu bir nevi keramet aleti halini alır. Kökü Musa nın Mısır'dan çıktığı zaman elinde bulunan asâ'dan gelse gerektir.

Artma (croissance): Belirli bir zaman süresinde bir nüfus kütlesinde doğumların Ölümlere göre artışını ifade eder. Ayrıca bu kelime son zamanlarda bazı iktisatçılar tarafından "gelişme" (d e v e 1 o p-p em en t) veya "genişleme" (expansion) nin eşanlamı olarak da kullanılmaktadır. Bazı yazarlar artma veya artış deyince belirli bir devrenin başındaki üretim ile aynı devrenin sonundaki üretim arasındaki farkı anlıyorlar.